نی

آموزش موسیقی

نی قدیمی ترین ساز بادی است و در ایران سه نوع آن مورد استفاده قرار می گیرد :
۱) نی كوتاه :
نی كوتاه با قطر نسبتا كلفت كه سازیست محلی و با آن آهنگ های محلی را اجرا می كنند

و دو نوع صدا از آن اخذ می شود :
الف) بم كه در آن نوازنده از صدای خود كمك میگیرد و دو رگه است .
ب) صدای زیر كه یك اوكتاو با بم اختلاف دارد و گاهی نوازنده دو صدارا با هم مخلوط می كند

این نوع نی معمولا دارای ۷ بند است كه ۵ سوراخ آن روی آن و یكی در پشت آن قرار دارد

و طول آن معمولا ۳۰ تا ۳۳ سانتی متر و قطر آن تقریبا ۵/۲ سانتی متر است

و در اكثر نقاط ایران وجود دارد .نوازنده آنرا در وسط لبها قرار داده

و دهان را كمی باز میكند و در آن می دمد و صدای آن زیر و بسیار روشن است .

وسعت هر یك از صداها ۶ نت میباشد

و بعضی از نوازندگان چیره دست نیم پرده بالاتر را هم اخذ می كنند .
۲) نی بلند :
كه در قدیم به نای خرك معروف بوده است و شاید به خاطر بلندی به این نام معروف شده است .

این نی تقریبا بلندترین نوع نی است كه صدای بسیار بمی دارد

و در قدیم صدای حالت دست بسته آنرا با صدای سیم بم عود یكی می دانستند .
این نوع نی دارای ۵ سوراخ است كه ۴ سوراخ روی آن و یكی در پشت آن قرار دارد

و به درستی نمی توان گفت كه دارای ۷ بند است .

طول این ساز بین ۷۰ تا ۸۰ سانتی متر است و قطر دهنه آن تقریبا ۵/۲ سانتی متر است .

صدای بسیار بم و سوزناكی دارد و در بین مردم ، این نی و نی كوتاه به نی چوپانی معروفند .

نوازنده آنرا در گوشه لب قرار داده و ملودی های كم وسعت و كوتاه را اجرا می كند ،

صدای آن دو رگه است . همراه با مقداری از صدای خود نوازنده

كه بیشتر در مقام های دشتستانی و ماهور و بیات ترك قطعاتی می نوازند

وسعت صدای آن ۶ نت است ولی معمولا نوازندگان با تجربه ۷ صدا را از آن اخذ می كنند .

این ساز در جنوب ایران و مازندران و بین قبایل تركمن و خراسان نواخته می شود .
۳) نی هفت بند :
جزو سازهای موسیقی اصیل ایرانی می باشد .

ساختمان آن تقریبا تثبیت شده است و روی آن ۵ سوراخ و پشت ان ۱ سوراخ دارد .

این را معمولا با دندان می نوازند

( لیكن نوازندگانی هم هستند كه آنرا با لب می نوازند

و نواختن این ساز را با دندان جزو ابداعات نایب اسدالله اصفهانی می دانند

كه به احتمال قوی این طرز نواختن قبل از وی نیز رایج بوده است )

بدین ترتیب كه سر آنرا در دهان بین دندان ها می گذارند

و هوا را بدون واسطه به داخل نای می دمند .
برای دمیدن در نی باید از نفسی كه در داخل ششها اندوخته ایم استفاده شود .

سرش را باید وسط دندان پیشین قرار داد و بعضی ها برحسب عادت نی رامیان دندان

و نیش و پیشین می گذارند كه حالت اول اصولی تر است

و بخاطر اینكه هوامستقیم وارد نی میشود در هر دو صورت زبان باید روی نی قرار گیرد .

اگر نی را سمت راست بدن قرار دهیم باید سمت راست دهان روی نی باشد

و طرف چپ آزاد و برعكس اگر طرف چپ بدن قرار گیرد

قسمت چپ دهان بوسیله لبها نی را می پوشاند

و هوای ششها باید بدون مزاحمت زبان و دندانها وارد نی گردد .

لرزانندن لبها كه به نظر بعضیها كار زشتی است به ویبراسیون صدا كمك می كند

و بیشتر برای صدای اوج و غیث مورد احتیاج است .

نی هفت بند دارای ۴ منطقه صوتی به قرار زیر است : بم ، اوج ، غیث ، ذیل .
نوازندگان پر تجربه دو نوع بم را اخذ می كنند كه یكی قوی است

و صدای دو رگه بسیار سوزناك و دلنشینی دارد

كه برای این صدا كه نفس بیشتری احتیاج است

و هنگام نواختن برای این صدا نی را باید با زاویه بازتری نواخت و دیگری صدای بم نرم است

كه زاویه نی را باید بسته تر از بم قوی گرفت و با نفس كمتری در آن دمید .
صداهای نی ثابت نیستند و باید صدای دلخواه را به وسیله دمیدن و شدت هوا و همچنین با انگشتان اخذ كرد

مثلا برای گرفتن (( می بمل )) باید نصف انگشت را به طرف بالا یا پایین بلند كرد.
با نی میتوان ویبراسیون ، نت های مقطع ، تریل ، نگاهداشتن نت پایه

و ملودی سازی ، ترمولو ( گیلیساندو ) را اجرا كرد .

نوازندگان معاصر ، دست بسته این ساز را Re فرض می كنند و آنرا جزو سازهای كششی می دانند.

آموزش موسیقی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *